Madencilik

Global olarak ticareti yapılan yaklaşık 100’e yakın maden çeşitinden yaklaşık olarak 80’den fazlasının varlığı ülkemizde tespit edilmiştir. Bunlardan günümüzde yaklaşık 60civarında maden türünde üretim gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda dünyada yaklaşık 140 ülke arasında toplam maden üretim değeri itibarıyla ilk 30 arasında yer alan Türkiye, maden çeşitliliği açısından ise dünyada ilk  10 içerisinde bulunmaktadır. Gayri Safi Milli Hasıla içinde madenciliğin payı ise son 10 yıl içinde yüzde 1.1 ile yüzde 1.5 arasında seyretmektedir. Doğal taşlar Türkiye toplam maden ihracatının yaklaşık yüzde 45’ini kapsamaktadır. Doğal taşlardan sonra krom, bakır, çinko cevherleri ile tabii boratlar ve konsantreleri maden ihracatının yoğunlaştığı diğer ürün grupları arasında yer almaktadır.

Türkiye’de bulunan diğer önemli madenler toryum, linyit, mermer, manyezit, trona, feldspat ve sodyum sülfat olarak sıralanmaktadır. Zengin maden rezervine rağmen sektörde ithalat, ağırlıklı olarak devam etmekte ve bu konumda net maden ithalatçısı olan Türkiye’de, özellikle kömür ve demir madenlerinin ithalatı yapmaktadır. Dünya madencilik pazarında rekabet açısından ise Türkiye’de özellikle bor madeni dikkat çekmektedir.

Madencilik sektöründe 2012 yılının yarısına kadar gerekli izinler Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MİGEM) alınıyordu ve bu tarihten itibaren artık tüm izinler Başbakanlık bünyesinde bulunmaktadır. Bu değişiklik nedeniyle madenciler hem yeni ruhsat almada, hem de süresi dolan ruhsatlara ilişkin süre uzatımlarında sorun yaşanmasına neden olmuş ve sektörde bazı tıkanmalara yol açmıştır. Maden sektörü oyuncuları, ruhsat sorununun çözümü sayesinde ihracat ve istihdamda büyük artış olacağını düşünmektedir. 2014 yılında sektörün ihracat hedefi 5,6 milyar dolardır. Türk madencilik sektöründe 2014 yılı ilk çeyreğinde ise ihracat, 1 milyar 93 milyon dolara ulaşmış bulunmaktadır. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) verilerine göre, sektörün geçen yılın ocak-mart döneminde 4 milyon 765 bin ton olarak gerçekleşen ihracatın bu

yılın aynı döneminde yüzde 5,4 artarak 5 milyon 24 bin tona ulaştığı belirtilmektedir. Bilimsel ve teknik önerilere kulak verilmesini ve ilgili mevzuatların yenilenmesini talep eden sektör aktörleri, Maden Kanunu’nun, çalışma yaşamının, iş güvenliği mevzuatının buna göre düzenlenmesini talep ediyor. Mevzuata uygun işletmelerin yanı sıra insanı merkeze koyan, insan odaklı bir çalışma yaşamı oluşturulmasının önemli olduğunun da altı sektör temsilcileri tarafından çizilmektedir.

Kalkınma Bakanlığı’nca hazırlanan 2016 Yılı Yatırım Programı’ndan yapılan derlemeye göre, bu yıl gerçekleştirilecek kamu yatırımları arasında 1 milyar 480 milyon 668 bin liralık yatırım bütçesi madencilik sektörüne gitti. Kamu kurum ve kuruluşları bu yıl madencilik sektöründe 54 proje uygulanacak.

Madencilik alanında en fazla kaynak 815 milyon lira ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Genel Müdürlüğü’ne ayrılacak. TPAO’nın sadece bu yılki 5 projesi için 788 milyon 559 bin liralık harcama yapılacak. Sektörde en fazla kaynak ayrılan ikinci kurum, Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü oldu. Kurumun 6 projesi için 233 milyon 868 bin liralık kaynak ayrıldı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na ise 3 proje için 6 milyon 800 bin lira kaynak aktarıldı.

Kalkınma Bakanlığı, geçen yıl kamu madencilik sektörüne 2 milyar 16 milyon lira, 2014 yılında ise 1 milyar 977 milyon 700 bin lira ayırdı.

Madencilik sektöründe zorluklar teknolojik yatırımlarla, proje ve bakım yönetimi, insan kaynakları (İK), kalite ve süreç üretim yönetimi, vb gibi fonksiyonları içeren ve madencilik sektörü için tasarlanmış bir kurumsal kaynak planlama (ERP) çözümü ile daha iyi yönetilebilir.